Մեր շրջապատում կան շատ բույսեր: Տարբեր բույսեր՝ խոտեր, թփեր և ծառեր, աճում են անտառներում ու մարգագետիններում, այգիներում ու պուրակներում, փողոցների եզրերում, դպրոցամերձ և տնամերձ հողամա­սերում և այլուր: Դասարաններում և սենյակներում բույսերն աճեցվում են համապատասխան տարաներում, այստեղ բույսերը խնամքի առարկա են: Ի՞նչ է բնորոշ բույսերին:
Բույսը հիմնականում աճում է հողում: Նրա մարմնի մի մասը գտնվում է հողում՝ կազմելով ստորգետնյա հատվածը: Մյուսը` տեսանելի հատվածն է, որը գտնվում է հողից դուրս, կազմում վերգետնյա հատվածը: Բույսն ունի իր կառուցվածքը: Սովորաբար տարբերում են նրա արմատը, ցողունը և տերևը: Դրանք միասին կազմավորում են բույսի մարմինը: Արմատը սովորաբար կազմում է բույ­սի ստորգետնյա մասը: Արմատները լի­նում են շատ բարակ և հաստացված, կարճ և երկար: Ցողունն արմատին է միացնում տերևները:
Բացի նշվածից՝ բույսերի մի մասը ծաղկում է, տալիս պտուղներ և առաջաց­նում սերմեր: Ծաղիկները, պտուղները և սերմերը բույսի կառուցվածքի մասերն են: Ծաղկման շրջանում բույսերը շատ շքեղ են, գունեղ, գեղեցիկ ու բուրավետ: Արմատը, ցողունը, տերևը, ծաղիկը, պտուղը, սերմը բույսի օրգաններն են:
Բույսն անընդհատ աճում է և զար­գանում, նրա աճը լավ դիտվում է միջա­վայրի բարենպաստ պայմաններում՝ լույ­սի, ջրի և անհրաժեշտ այլ նյութերի առկայությամբ: Եթե ուշադիր դիտարկենք բույսի կյանքը, ապա կնկատենք այն, որ բույսը սնվում է, օգտագոր­ծում ջուր և ածխաթթու գազ, բույսի մարմնում առաջանում են տարբեր օր­գանական նյութեր: Բույսը նաև շնչում է, որի ընթացքում օգտագործում է թթվածին՝ կենդանիների և մարդու նման:

Որոշ բույսերի կենսագործունեության առանձնահատկություններից է հոտը, հաճախ նաև՝ բուրավետ լինելը:
Բույսերի մասին շատ հետաքրքիր երևույթներ կարելի է դիտել անտա­ռում կամ մարգագետնում, դպրոցամերձ կամ տնամերձ հողամասում, շրջա­կա կանաչ աշխարհում: Բույսերը պետք է ոչ միայն ճանաչել, այլ նաև՝ պաշտպանել: Բույսերը մարդկանց «կանաչ բարեկամներն» են:
Բույսերի մասին գիտությունը կոչվում է բուսաբանություն:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Շրջապատում որտե՞ղ են աճում բույսեր:տանը, դպրոցւմ,
  2. Ի՞նչ գիտեք բույսի մարմնի մասին: Ո՞րն է նրա ստորգետնյա, ո՞րը՝վերգետնյա հատվածը: Ի՞նչ կառուցվածք ունի բույսը: Բույսի ի՞նչ օրգաններ գիտեք:Ես գիտ եմ որ բւյսերը շատ ուշ են ծաղկում։ Մենք տանը ունենք բւյսեր նրանք շատ գեղեցիկ են։ բւյսերը և ծառերը  մարդկանց  մաքուր օդ են տալիս։
  3. Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ՝ բույսի աճի և զարգացման համար:Բույսին պետք Է հաճախ ջրել և խնամել։
  4. Ինչպե՞ս է դրսևորվում բույսի կենսագործունեությունը: Որոշ բույսերի կենսագործունեության առանձնահատկություններից է հոտը, հաճախ նաև՝ բուրավետ լինելը:

  5. Փորձեք նշել, թե ինչո՞վ են բույսերը կարևոր մարդու կյանքում։Բույսերը մարդկանց շատ են պետք եթե չլիներ բւյս մարդիկ չեին կարողանա շնչել և աշղարհում կամ պիտի տեզերահագուստով ման գանք կամել մահանաինք։

Ջաննի Ռոդարի. Թե ինչպես կապիկները ճամփորդեցին

Ջաննի Ռոդարի. Թե ինչպես կապիկները ճամփորդեցին

Без названия (3)

Մի օր կեն.անաբանական այգու կապիկները որոշեցին ճամ.որդել, աշխարհ ճանաչել: Որոշեցին ու ճամ.ա ընկան: Գնացին, գնացին, մի տեղ կանգնեցին ու հարցրին.
-Ի՞նչ է երևում:
-Առյուծի վանդակը, փոկի ավազանն ու ընձու.տի տունը:
-Ի՜նչ մեծ է աշխարհը, ու ինչքա՜ն շատ բան ես իմանում, երբ ճամ.որդում ես:
Շարունակեցին ճանապարհն ու կանգ առան միայն կես.րին:
-Հիմա ի՞նչ է երևում:
-Ընձու.տի տունը, փոկերի ավազանն ու առյուծի վանդակը:
-Ի՜նչ տար.րինակ է աշխարհը, ու ինչքա՜ն շատ բան ես իմանում, երբ ճամ.որդում ես:
Նորից ճանապարհ ընկան ու կանգ առան արևամուտին:
-Իսկ հիմա ի՞նչ է երևում:
-Առյուծի վանդակը, ընձու.տի տունն ու փոկերի ավազանը:
-Ի՜նչ ձանձրալի է աշխարհը.  միշտ նույն բաներն են հանդիպում. ու ճանապարհորդելն էլ ոչ մի բանի պետք չէ:
Ու այդպես, նրանք ճամ.որդում էին, ճամ.որդում, բայց վանդակից դուրս չէին գալիս, պտտվում էին նույն շրջանում կարուսելի ձիուկի պես:

Առաջադրանքներ

  1. Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը: կենդանաբանական այգի, ճամփորդել, ճամփա, ընձուղտ, ճամփորդում, կեսօրին, տարօրինակ:
  2. Տրված բառերը բառերը բաղադրիչների(մասերի) բաժանի՛ր, ապա որոշի՛ր  կազմությունը (պարզ, բարդ, ածանցավոր)՝  կեսօր-կես+օր-բարդ բառ, արևամուտ — արև+ա+մուտ-բարդ բառ, ձանձրալի- ձանձր+ալի-ածանցավոր բառ, աշխարհ-պարզ բառ, ճանապարհորդ-ճանապարհ+որդ-ածանցավոր:

       3.  Կենդանաբանական այգու կապիկները  ճամփորդեցին:

ա) Գտի՛ր տրված նախադասության ենթական ու ստորոգյալը:

——կապիկները—                ———ճամփորդեցին———

բ) Սա պարզ ընդարձակ նախադասություն  է: Այն դարձրո՛ւ պարզ համառոտ:

գ) Լույսն արագ անջատվեց:

Աննան շատ լավ նվագում է:

Աստղերը սիրուն շողշողում են:

Այս երեք պարզ համառոտ նախադասությունները դարձրո՛ւ պարզ ընդարձակ:

4. Գրի՛ր այգի-պարտեզ, ճանապարհ-ուղի, արևամուտ-մթնշաղ բառերի հոմանիշները:

 5. Գրի՛ր տարօրինակ-սովորական, գիշեր-առավոտ, նույն-տարբեր, դուրս գալ-մտնել բառերի հականիշները:

   6. Պատմվածքից դո՛ւրս գրիր աշխարհը բնութագրող բառերը: — Առյուծի վանդակը, ընձու.տի տունն ու փոկերի ավազանը

   7. Համաձա՞յն ես կապիկների հետ: Ինչպիսի՞ն է քո աշխարհը: Պատմի՛ր:

Աշխարհը շատ գեղեցիկ է ինձ համար: Ամեն ինչ շատ դուր է գալիս աշխարհում, մանավանդ կենդանիները, իրենք շատ խելացի են և լսող են:

КАКОЙ? / КАКОГО? КАКОЕ? КАКУЮ? КАКИЕ? / КАКИХ?

адание 1. Ответьте на вопросы, используя слова в скобках.

  1. Какой фильм вы смотрели вечером? Мы смотрели смешной филм.
  2. На какую стену мальчик повесил картину? Мальчик повесил картину на кирпичнюю стену.
  3. На какую полку сестра поставила книги? Сестра поставила книги на верхнюю полку.
  4. Про какое событие вспомнила бабушка? Бабушка вспомнила странное событие.
  5. Под какой зонт дети спрятались от дождя? дети спрятались от дождя на большого зонта.
  6. Какие книжки покупают маленьким детям?маленьким детям покупают яркие книжки.

Задание 2. Раскройте скобки.

  1. Учитель объясняет трудную задачу.
  2. Они видели вчера их общих друзьей.
  3. Дети плакали, потому что потеряли маленького котёнока.
  4. Мой брат вчера весь вечер решал трудные задачи.
  5. Весёлый мышонок всегда обманывает злого кота.
  6. Его сестра плохо понимает домашнее задание.
  7. Моя бабушка не любит шумних детей.
  8. В зоопарке все хотят посмотреть на белого медвежонка.
  9. Не надевай в дождь летнюю обувь.
  10. Утром мы встретили хорошого друга.
  11. Я вчера встретила (первую учительницу.

Задание 3. Вставьте пропущенные словосочетания в нужной форме.

Используйте словосочетания: новая квартира, фантастический фильм, центральная площадь, морской берег, любимая актриса, громкая музыка.

  1. Завтра мы переезжаем на новую квартиру .
  2. Зрители приветствуют любимюю актрису,.
  3. Автобус привёз нас на центральную площадь города.
  4. Моя подруга любит танцевать под громкую музыку.
  5. Вчера мы с друзьями посмотрели фантастический фильм .
  6. На морской берег выбросило остатки старого корабля.

Թեստ 3

Ջանի Ռոդարի
Ջելսոմինոյի արկածները

  1. Տեքստի 4  բառերում  տառի փոխարեն  վանդակ  է  դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը ̀  լարացնելով բաց թողած տառերը:

_անգամ___

ավելորդ

___երբ_____

____սուրբ_______

  1. Բնագրից դու՛րս գրիր չորս բարդ բառ,  բաժանի՛ր բաղադրիչների:

____քախհան__________________          ___քաղ_+__հան___________

_____ակնթարթ________                      ___ակն_+__թարթ___________


___շաղակրատ       ____շաղ+ա+կրատ______________

_____________________                             ____________________

  1. Տեքստից դու՛րս  գրիր տրված բառերի հոմանիշները.

ա/ աստիճան         _սանդուղք_____________      

բ/ սիրուն                __գեղեցիկ____________

գ/ բղավել               __ճչալ____________

դ/ դաշտ                 _____արտ_________

  1. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը.

ա/ քաղհան – բարդ 

բ/ չար – պարզ

գ/ երազ  – ածանցավոր

դ/տանձ — պարզ

  1. Տեքստում հանդիպող հետևյալ բառերից ո՞րն է գործածված եզակի թվով.

ա/հարևան
բ/ ճյուղ

գ/ ծառ

դ/ամուսին

  1. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե այն ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված:

ա/ պարտեզ – գոյական

բ/ տանձ – գոյական   

գ/ առավոտյան -գոյական         

դ/  միտք – գոյական

  1. Տեքստից ընտրի՛ր չորս բառ (ոչ բայ) և դարձրու՛  բայեր:

_____երազ_________                            _______երազել_______

_______գեղեցիկ____                            ________գեղեցկանալ______

___կատակ_____                              ______կատակել_______

_____պատասխան____                             ____պատասխանել______

  1. Որ՞ն է տրված նախադասության ենթական.

Ջելսոմինոն մոտեցավ մյուս ծառին: 

_Ջելսոմինոն__________

  1. Տեքստից դու՛րս գրիր մեկական պատմողական և հարցական նախադասություն:

Բայց այդ պահին նրա գլխում մի ուրիշ միտք ծագեց, ավելի ճիշտ՝ մի փոքր քմահաճույք. «Իսկ եթե օգտվեմ իմ ձայնի՞ց»:

  1. Կետադրի՛ր տեքստում ընդգծված նախադասությունը: Դեռ արևը մայր չէր մտել, երբ ամբողջ շրջակայքն իմացավ պատահածի մասին:
  2. Դո՛ւրս գրիր Ջելսոմինոյին բնութագրող արտահայտություններ:

___Ջելսոմինոն մի փոքր ծույլ էր, բայց շատ խելացի էր:____________________________________________

________________________________________________________________________

  1. Ո՞րն էր Ջելսոմինոյի հիմնական նպատակը.  

ա/ ահագին ուժ խնայելը

բ/ բարձր ձայն ունենալը

գ/ ճյուղերից տանձեր թափելը

դ / սանդուղք բերելը

  1. Ի՞նչ միտք ծագեց Ջելսոմինոյի մտքում:

______Նա որոշեց չօգտվել սանդուղքից և օգտվել իր ձայնից:________

_______________________________________________________________________

  1. Ինչո՞ւ էր բնակիչների մի մասը Ջելսոմինոյին համարում չար վհուկ, մյուս մասը՝ բարի ոգի:

________Որովհետև մարդիկ տարբեր են, և իրենց կարծիկները նույնպես տարբեր են:____________________

________________________________________________________________________

  1. Ինչո՞ւ հարևաններին կանչելու միտքը դուր եկավ գյուղացու կնոջը:

______Որովհետև նա ևս մեկ անգամ շաղակրատելու հնարավորություն էր ստանում:_________

_______________________________________________________________________

Задание

Задание 1. Закончите предложения, используя слова в скобках.

  1. Я знаю этот (город, журнал, театр).
  2. Я знаю этого (ученикa, писателья, журналистa).
  3. Как зовут (брата, подругу, сестру)?
  4. Я знаю его (соседа, друга, директора).

Задание 2. Раскройте скобки.

  1. Наташа купила кресло в кабинет.
  2. Мальчик решает задачу.
  3. Анна купила молоко, соль и сахар.
  4. Девушка слушает музыку.
  5. Борис смотрит телевизор.
  6. Жанна готовит обед.
  7. Я пишу письмо.
  8. Ребенок не любит кашау.
  9. Дети прочитали сказку Туманяна.
  10. Ученик принёс тетрадя.
  11. Дети нашли мяча.
  12. Мы видели машину друзей.
  13. Я жду подругу.
  14. Андрей провожает сестру.
  15. Лена любит оперу.
  16. Вчера в театре мы встретили учителья.
  17. На вечере мы увидим Виктора.
  18. Ты знаешь Анну?
  19. Ты пригласила Риту на праздник?
  20. Алексей проводил Наташу домой?
  21. Я ходила в библиотеку.
  22. Анна ходила в магазин.
  23. Мы ездили на экскурсию.
  24. Каждый четверг я хожу на рынок.
  25. Вечером дети идут в цирк.
  26. Девочки идут в бассейн.

Задание 3. Ответьте на вопросы, используя слова в скобках.

  1. Что Вера слушает?Вера слушает оперу.
  2. Что Борис забыл? Борис забыл тетрадя.
  3. Что они читают? Они читают газету.
  4. Что ты учишь? Я учу математику.
  5. Что Анна потеряла? Анна потеряла сумку.
  6. Куда поедет сестра? Сестра поедет на дачу.
  7. Куда ты хочешь пойти? Я хочу пойти в парк.
  8. Куда он пойдет на концерт? Он пойдет на оперу.
  9. Куда ты повесил костюм?Я повесил на шкафу.
  10. Куда Анна поставила вазу? Анна поставила вазу в окно.
  11. Куда Борис положил книгу?Борис положил книгу столу.
  12. Куда мама положила кошелёк? Mама положила кошелёк на сумку.
  13. Куда поставили книги? Книги поставили на шкафу.
  14. Куда положили пальто? Пальто положили на стул.

Задание 4. Раскройте скобки.

  1. Лена ждёт подруг около машины.
  2. Я знаю его братьев.
  3. Мы ждём друзьей.
  4. Я хорошо знаю архитекторев, которые построили эти дома.
  5. Учитель спрашивает учеников.
  6. Борис хорошо изучил все памятники Москвы.
  7. Мама ведёт детей в парк.
  8. Анна любит комедии.
  9. На вечер пригласили спортсменев.
  10. Он прочитал все рассказыТуманяна.
  11. Я куплю часы.
  12. Из своей комнаты я вижу окна здания напротив.

Ավետիք Իսահակյան ԵՂՆԻԿԸ

Ավետիք ԻսահակյանԵՂՆԻԿԸ

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
    ————փախչում—————

——————երբ———————
—————պատշգամբ————

————ակնթարթ——————

  1. Տեքստից դու՛րս գրիր տրված բառերի հոմանիշները.

ա/զուլալ     ————ջինջ————————
բ/լուռ          ————լռիկ————————————
գ/ակնդետ ———Անհամբեր————————
դ/ընտանի ———հարազատ————————

  1. Դարձվածքները և համապատասխան բացատրությունները գրի՛ր իրար դիմաց.

ա/ լույս աշխարհ գալ ———ծնվել,հայտնվել———
բ/խելքը գլխին            ———դատող, բանիմաց, խելացի————
գ/կողը հաստ              ————համառ, ինքնասածի, կամակոր——
դ/ճաշը եփել                ———մեկին պաժել, լավ ծեծել————

ա/մեկին պաժել, լավ ծեծել
բ/համառ, ինքնասածի, կամակոր
գ/դատող, բանիմաց, խելացի
դ/ծնվել,հայտնվել

  1. Տեքսից դու՛րս գրիր չորս բարդ բառ:

———վերջալույս————

———ինքնամոռաց——————
————լուսամուտ———

————խորասույզ———————

  1. Տրված օտար բառերը փոխարինի՛ր հայերեն համարժեքներով.

ա/զակազ——պատվեր———
 բ/մալինա ——ազնվամորի———

գ/կենգուրու ———ագեվազ————

դ/ստարտ———սկիզբ———

  1. Տեքստից դու՛րս գրիր եզակի թվով գործածված չորս բառ:
    —————բարեկամ————————

—————որսորդ————————

—————եղնիկ—————————

—————երեկո—————————

  1. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե այն ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված.
    ա/որսորդ – գոյական
    բ/եղնիկ – գոյական
    գ/առաջին –ածական
    դ/ազատ –ածական
  2. Տեքստից դու՛րս գրիր մեկական հարցական և բացականչական նախադասություն:
    Արդյոք, գիտե՞ր, որ այդ խուլ շառաչը անուշ-անուշ օրորել է իրեն առաջին անգամ, և ո՞վ գիտե, գուցե, երազներ է բերել իրեն, սիրուն երազներ… Խե՜ղճ եղնիկ… Կարոտ` իր սիրած գուրգուրող անտառներից և զանգակ աղբյուրներից, իր խարտյաշ մորից և շնկշնկան հովերի հետ վազող ընկերներից` հիմա տանջվում, տառապում է մեզ մոտ, մտածում էի ես:———————
  3. Գրի՛ր մեկ պարզ ընդարձակ նախադասություն, որի մեջ ստորակետ լինի:
    ——Նրանց հետ միասին վազվզում էր պարտեզում, նրանց հետ ճաշում էր, նրանց հետ քնում:————
  4. Ինչպիսի՞ն էր եղնիկը: Նկարագրի՛ր եղնիկին ̀ օգտագործելով տեքստի բառերը:
    ———Մի մատաղ ու խարտյաշ եղնիկ էր̀ սև ու ջինջ աչքերով:
  5. Ի՞նչն էր զարմացնում հեղինակին.

ա/ Եղնիկը շատ գեղեցիկ էր ̀  խորունկ, սև ու ջինջ աչքերով:

բ/Մտերմացել էր երեխաների հետ, նրանց հետ ճաշում էր, նրանց հետ քնում:
գ/Եղնիկը հանկարծակի մի ոստյունով ցատկեց լուսամուտի գոգը՝ աչքերը սուզելով շառաչյուն խավարի մեջ:

դ/ Եղնիկը թեև ընտելացել էր ընտանիքին ու տանը,բայց մեկ-մեկ թաքուն բարձրանում էր պաշգամբ և լռիկ նայում անտառներով փաթաթված սարերին:

  1. Ինչի՞ն կարող էր կարոտել եղնիկը:

Եղնիկը կարոտում էր իր հայրիկին և մայրիկին ;

  1. Ինչո՞ւ է հեղինակը հարգում եղնիկին:

Հարգում էր,որովհետև,երբ գրկում էր այդ նուրբ էակին , զգում էր իր աչքերի մեջ իր մոր և հոր կարոտը:

  1. Նկարագրի՛ր անտառը հողմի ժամանակ:
    Մի գիշեր, մի քամի գիշեր էր, սարերից անսանձ փչում էր քամին, դուռն ու պատուհանները ծեծում ու ծեծկում:

Տեքսից դու՛րս գրիր այն նախադասությունը, որը քեզ  հուզեց:
Արդյոք, գիտե՞ր, որ այդ խուլ շառաչը անուշ-անուշ օրորել է իրեն առաջին անգամ, և ո՞վ գիտե, գուցե, երազներ է բերել իրեն, սիրուն երազներ… Խե՜ղճ եղնիկ… Կարոտ` իր սիրած գուրգուրող անտառներից և զանգակ աղբյուրներից, իր խարտյաշ մորից և շնկշնկան հովերի հետ վազող ընկերներից` հիմա տանջվում, տառապում է մեզ մոտ, մտածում էի ես: